Werken aan integriteit lijkt makkelijk, maar is in de dagelijkse praktijk niet een zaak die snel te realiseren is.Vaak zien we dat ethische-, normatieve- en integriteitvraagstukken uitsluitend binnen het management worden uitgedacht. De daadwerkelijke doorvoering van integriteitaspecten en/of gedragscodes wordt in een aantal gevallen op schrijnende wijze beperkt tot een document die terecht komt in een kast waar een lading stof op ligt. Integriteit wordt in een aantal gevallen ook uitgedacht in een commissie. Ook daar zie je vaak een grote beperkende factor optreed.
Omdat een commissie zich over integriteitsvraagstukken buigt, betekend dit nog niet dat de hele organisatie ook de wil heeft om integer te handelen. Integriteit is iets wat idealiter door heel de organisatie gedragen wordt. Integriteit is iets wat idealiter door heel de organisatie gedragen wordt. Vraag is hoe te komen tot een gedeelde visie over integriteit, maar nog belangrijker dat er op een integere wijze gehandeld wordt door werknemers van alle niveaus.
Integriteit slechts als opvang voor incidenten?
Steeds vaker zie je incidenten in het nieuws waaruit blijkt dat een aantal organisaties, of op zijn minst belangrijke spelers daarvan, op een niet integere wijze gehandeld hebben. De noodzaak om tot meer integere organisaties te komen lijkt dan een simpele strategie te zijn die nodig is om incidenten te voorkomen. De praktijk leert dat dit tenminste drie problemen oplevert.
Ten eerste laten integriteitvraagstukken zich niet zo gemakkelijk plannen. Simpel vanwege het feit dat integriteit een onderdeel van de cultuur zou moeten zijn, en cultuur zich niet door beleidsnoties laat leiden. Cultuur is meestal veel meer een speelbal van processen van co-creatie.
Ten tweede zijn zaken rond integriteit op papier veel te makkelijk te definiëren. Persoonlijke interpretaties aan het begrip hoeven bijvoorbeeld niet overeen te komen met de beleidsnota’s. Een essentiële vraag is hoe de verschillende interpretaties en belevingen van integriteit bij elkaar te krijgen.
En als derde lijkt het motief om tot integere organisaties te komen niet altijd vanuit integere intenties te komen. Immers vaak is dat een aspect dat goed commercieel te verkopen is. Het probleem hiervan is dat integriteit een op zichzelf staand motief moet zijn waarbij zij gedragen wordt door alle werknemers die dit vervolgens ook uitvoeren.
Integriteit als essentieel onderdeel van Normatieve Professionaliteit
Integriteit heeft waarde in zichzelf. Om te komen tot integere praktijken, zullen we een aantal facetten moeten combineren. We zullen de werkvloer en de verschillende managementlagen mee moeten nemen in het hele denken daaromtrent, maar ook zal de organisatievisie over integriteit zich moeten vertalen naar de praktijk. De zogenaamde hiërarchische vormen van normativiteit en integriteit zullen in het bijzonder aangevuld moeten worden door dialogische vormen van integriteit. Ofwel er moeten gesprekken plaats kunnen vinden, niet alleen in formele settingen, maar ook op informele gesprekken en bilaterale besprekingen. De vraag is hoe een organisatie te krijgen waar dergelijke normatieve gesprekken plaats kunnen en mogen vinden.
Core Connections geeft te kennen dat dit geen eenvoudige opgave is, maar wel een die de moeite waard is. Vreemd genoeg, is onze ervaring, zijn integere organisaties vaak ook efficiëntere organisaties.
Benieuwd naar de mogelijkheden voor uw organisatie? Kijk dan hier voor de mogelijkheden.