Zelforganisatie is een niet te onderschatten dimensie van organiseren. Zelforganisatie wordt ook wel bottum up ‘management’ genoemd. Deze dimensie wordt door het management tijdens het praktische handelen vaak over het hoofd gezien.
Wanneer je kijkt naar verschillende vormen van macht zie je dat macht meerdere dimensies heeft. Hoe je nieuwe productten en diensten kan ontdekken? Een aantal aspecten spelen mee bij innovatie. Om te beginnen moet je de creativiteit vinden om door vaste patronen heen te breken. De kernvraag is dan hoe te komen tot creatieve oplossingen?
Iedereen heeft macht. Macht hanteren (leidinggeven) is relatief bekend, maar macht beantwoorden, in de zin van de orders al dan niet uivoeren, is bijvoorbeeld een andere dimensie. Het gebeurt vaak dat het management opdrachten geeft waarbij de opdrachtnemer zegt dat ze zullen doen wat de manager hun heeft opgedragen maar in de praktijk toch hun eigen lijn trekken. Met andere woorden de besluiten, en de besluitvormingsprocessen, en de daaraan gekoppelde acties, lopen in vrijwel de meeste organisaties niet transparant. Dit zorgt dat er vaak voor dat er veel strijd om strategische posities bestaat en dat een organisatie en/of team niet slagvaardig is.
Positieve vormen van zelforganisatie kunnen ervoor zorgen dat er collectieve politieke trajecten gelopen worden waarbij er “bottum up” gezorgd kan worden voor besluitvormingsprocessen. Wanneer zelforganisatie er toe bijdraagt dat de werkplek beter wordt voor het team/afdeling of zelfs de organisatie in haar geheel en niet alleen voor de individuele spelers die samen een bondje hebben gesloten kunnen we spreken van wat wij ‘organiserend handelen’ noemen. Echter zelforganisatie loopt meestal niet bewust en is er zelden op gericht een fundamentele bijdrage te leveren voor de organisatie in zijn geheel. Kortom voor veel besluitvormingsprocessen is zelforganisatie geen goede zaak.
In de praktijk is zelforganisatie sterk verbonden aan processen van co-creatie. Zelforganisatie is veel meer gericht op besluiten en in haar meest ideale vorm op besluitvormingsprocessen. Co-creatie is veel meer gericht op inhoudelijke zaken.
Informeer hier naar de mogelijkheden voor het terugdringen van zelforganisatie op intransparante en ineffectieve vormen van besluitvorming of kijk bij onze training politiek handelen. Kijk hier voor het benutten van de mogelijkheden van zelforganisatie.